Газада тыйым салынған қаруды қолдану мыңдаған палестиналықтарды қалай күлге айналдырды?
ParsToday – «Әл-Джазира» тергеу есебінде Израиль армиясының Газадағы 2842 палестиналықтың денелерін Америкада жасалған термобариялық бомбаларды пайдаланып толығымен жойғаны анықталды.
«Әл-Джазира» арнасы «Булану құбылысы» атты тергеу есебінде Израиль армиясының Газа секторына қарсы геноцидтік соғыс кезінде халықаралық деңгейде тыйым салынған термобариялық қаруды қолданғанын анықтады. Есепке сәйкес, бұл қарулар 2842 палестиналықтың денесін толығымен жойған.
Газадағы гуманитарлық апаттың ауқымы
ParsToday-дың хабарлауынша, жарияланған мәліметтерге сәйкес, 2023 жылдың 7 қазанында сионистік режим Америка Құрама Штаттарының қолдауымен Газаға қарсы екі жылдан астам уақытқа созылған ауқымды әскери операция бастады. Бұл геноцидтің нәтижесінде 72 000-нан астам палестиналық шәһид болып, 171 000-нан астам адам жарақат алды, олардың көпшілігі балалар мен әйелдер болды. Азаматтық инфрақұрылымның шамамен 90 пайызы қирады, ал Біріккен Ұлттар Ұйымы қалпына келтіру құнын шамамен 70 миллиард долларға бағалады.
Термобариялық жарылыстар; 3500 градус температура және жойқын қысым
Зерттеудің техникалық бөлімінде кейбір шабуылдар термобариялық жарылғыш заттар мен кеңейтілген дисперсияны күшейтетін оқ-дәрілерді қолдану арқылы жасалғаны айтылған. Бұл қарулар 3500 градус Цельсийге дейінгі температураны тудырып, адам денесіндегі сұйықтықтарды буландырып, тіндерді күлге айналдыратын үлкен қысым толқынын тудыра алады.
Куәгерлердің бірі Рафик Бадран ондаған үйді қиратқан бомбалау кезінде төрт баласының жоғалып кеткенін, тек қара зат қалдырып, шашыраңқы қалдықтар қалғанын айтып берді.
Құтқарушылар мен куәгерлердің айғақтары
Газадағы көмек және құтқару ұйымының өкілі Махмуд Басал есепте көп жағдайда ғимаратта болған адамдардың саны белгілі болғанын, бірақ табылған мәйіттер саны тіркелген сандардан аз болғанын атап өтті. Оның айтуынша, кейбір мәйіттер толығымен түтінге айналып кеткен, бұл соғысқа дейінгі далалық операцияларда бұрын-соңды болмаған оқиға.
Тағы бір куәгер Ясмин 2024 жылы 10 тамызда әл-Табиин мектебі бомбаланғаннан кейін ұлы Саадтың денесін іздеу нәтижесіз болғанын хабарлады. 100-ден астам адам шәһид болған шабуылда үш отбасы мүлдем хабар-ошарсыз кетті.
Сарапшылардың пікірі: Адам жасушаларының толық жойылуы
Халықаралық Атом Қуаты агенттігінің бұрынғы бас инспекторы Юсри Абушади өте жоғары температура мен шектен тыс қысымның үйлесімі адам жасушаларын толығымен жойып жіберуі мүмкін екенін түсіндірді. Оның айтуынша, денелердің булану құбылысы бұрын кейбір соғыстарда, соның ішінде АҚШ-тың Иракқа басып кіруінде, әсіресе 2004 және 2005 жылдары Фаллуджа шайқастарында құжатталған.
Газа Денсаулық сақтау министрлігінің бас директоры Мунир Әл-Бараш адам денесінің шамамен 80 пайызы судан тұратынын атап өтіп, қатты ыстыққа, жоғары қысымға және кең ауқымды тотығуға ұшырау адам денесінің толық булануына әкелуі мүмкін екенін түсіндірді.
АҚШ-та жасалған оқ-дәрілер айыптау тізімінде
Тергеу барысында шабуылдарда қолданылған деп есептелетін бірқатар күдікті оқ-дәрілер, соның ішінде АҚШ-та жасалған MK-84 және BLU-109 бомбалары, GBU-39 дәл басқарылатын бомбалары және Hellfire зымырандары анықталды. Бұл оқ-дәрілер жабық кеңістіктерде жоғары температуралы жарылыстар тудыруы мүмкін.
Ғылыми зерттеулерге сүйенсек, термовакуумдық жарылғыш заттар кәдімгі бомбаларға қарағанда бес есе қуатты және өте қарқынды жылу толқыны, үлкен қысым толқындары және от шарлары арқылы әрекет етеді.
Құқықтық салдарлар және халықаралық бақылау
Баяндамада мұндай қаруды халық тығыз орналасқан аудандарда қолдану халықаралық гуманитарлық құқықтың негізгі қағидаттарының бұзылуы туралы күрделі сұрақтар туғызатыны атап өтілген. 2024 жылдың қарашасында Халықаралық қылмыстық сот Биньямин Нетаньяху мен Израильдің бұрынғы соғыс министрі Йоав Галлантты соғыс қылмыстарын жасады деген айыппен тұтқындауға ордер берді.
Газадағы құтқару операцияларының директоры Раед әл-Дахшан үйінділер астында әлі де 10 000-ға жуық адамның денесі жатқанын және ауыр техниканың кіруіне шектеу қойылғанын, оларды шығару процесіне айтарлықтай кедергі келтіргенін мәлімдеді.
«Булану құбылысы» есебінде сайып келгенде мынадай сұрақ туындайды: егер тыйым салынған қару қолданылмаған болса, мәйіттердің толық жойылуның қайталанатын үлгісін не түсіндіре алады?
